موسیقی- طرب( مطربی )

 موسیقی  محلی هرمزگان  ، بخشی از هویت فرهنگی  مردمان  این دیار  تشکیل می دهد ، ترکیب جمعیتی  هرمزگان و حضور اقوام  مختلف  در  منطقه ، به غنای  این بخش فرهنگی افزوده است . موسیقی هرمزگانی ریشه عمیقی در تاریخ  این خطه دارد . 

 در بخش قبلی  ، موسیقی هرمزگان ۱و۲  به معرفی  ساز ودهل و  چنگ پرداختیم  که  ریشه در موسیقی شرق هند داشتند  و صدها سال پیش  به این نواحی راه یافته بودند و   تحت تاثیر فرهنگ بومی منطقه سبک خاصی از موسیقی هرمزگانی بوحود اورده اند که به سبک لوطی  معروف است .

در این بخش می پردازیم به انواع مختلفی  از موسیقی هرمزگانی که مستقیم  یا غیر مستقیم  تحت تاثیر فرهنگ  افریقای  و عربی  بوده  و نوع خاصی از موسیقی  محلی هرمزگانی  بوجود اورده اند . برای شناخت بیشتر  این نوع  از موسیقی جنوب لازم است که کمی هم با موسیقی شرق افریقا  بخصوص زنگبار اشنا شویم ، در  نوشته سال پیش  فروردین ۱۳۸۵ ( موسیقی افریقای در هرمزگان )  کمی  در این باره  توضیح داده ام   .

موسیقی مطربی 

این نوع موسیقی  بخشی از موسیقی  طرب می باشد که  ازتوسط  اعراب عمانی  از زنگبار به منطقه  خلیج فارس راه یافته  طی مرور  زمان  با موسیقی محلی  ترکیب شده و سبکهای مختلفی از موسیقی  نواحی  جنوب  بوجود اورده . در کشورهای جنوب خلیج فارس به  سبک خلیجی و در شمال خلیج فارس ، به سبک بندری  معروف هستند. در استان هرمزگان  ، در گذشته به موسیقی  مطربی معروف بود ند .

   الات موسیقی مورد استفاده در  موسیقی مطربی 

 قدیمترین اثر باقی مانده از این نوع موسیقی ( موسیقی نواحی خلیج فارس ) ، صدای خواننده  عمانی است که در سال ۱۹۰۴   بر روی استوانه مومی   در وین ( اطریش )  ضبط شده . بعدها در سال ۱۹۰۹ در شهر جده در عربستان  ، انواع  مختلف موسیقی  منطقه بر روی استوانه های موی ضبط  شدند که هم اکنون  در انستیتوی شرق شناسی  شهر لیدن ( هلند )  نگه داری می شوند  و منبع خوبی برای اشنایی  با موسیقی  منطقه خلیج فارس می باشند . اولین ضبط تجاری  موسیقی  در منطقه  در سال ۱۹۲۰  با ضبط  کارهای  محمد زبید  ، خواننده و نوازنده  عود از بحرین اغاز گردید .

                                  استوانه مومی  برای ضبط صدا                گرامافون  یا جعبه در زبان بندری

  قدیمیترین تر اثار  ضبط شده از موسیقی  هرمزگانی بر می گردد  به دهه سی  وچهل که در کشورهای حاشیه جنوبی خلیج فارس  کار ضبط  موسیقی بر  روی  صفحه گرامافون  رونق گرفته بود و چند استودیوی ضبط موسیقی  اغاز بکار نموده بودند  از جمله استودیوی  زینلفون* در دبی ،که نقش مهمی در ضبط و تکثر  اثار هنرمندان هرمزگانی داشت.   صدای خواننده از بندر لنگه معروف به علی لنگاویی برای اولین  بار بصورت صفحه گرامافون  تکثیر  گردید  واین  اولین  موسیقی هرمزگانی بود که من بصورت ضبط شده می شنیدم ، بعدها صدای  زبیده درویش  نیز  بصورت صفحه گرامافون  ضبط و پخش گردید ( اولین زن هرمزگانی که صدایش ضبط گردید)  از این به بعد با روی کار امدن  ضبط صوت ( نوار-کاست ) کار  ضبط و تکثیر  اثار هنرمندان  راحتر گردید  و  مردم با موسیقی  مناطق دیگر اشنا شدند و بعضا  به تقلید  از موسیقی  منطقه دیگر پرداخته و شکلهای جدیدی از موسیقی  محلی پدید امد .

                 علی  محبوب                     محمد منصور                        علی میر شکال

  موسیقی طرب در  هرمزگان   نیز در طول  نیم قرن اخیر تعغیر شکل داده  و تحت تاثیر موسیقی  بومی شکل جدیدی از موسیقی محلی بوجود امده  است . 

سبک جزیرتی  

این  نوع موسیقی بعلت اینکه در جزیره قشم رواج  بیشتری داشت  به سبک  جزیرتی  معروف بود ، این فرم موسیقی  ( با توجه به بافت فرهنگی جزیره قشم )     تا حدودی سبک اولیه خود حفظ نموده و بیشتر به موسیقی خلیجی  و طرب   نزدیک است ، علی محبوب از پیشکسواتان این نوع موسیقی هرمزگانی  می باشد .  استودیوی  خلیج  فارس  در فلکه بلوکی  بندر عباس ( اولین استودیوی ضبط موسیقی در هرمزگان )  برای اولین بار با ضبط  کارهای علی محبوب و بخش گسترده  کاستهای  این هنرمند  باعث گردید که مردم هرمزگان با گوشه های دیگری از موسیقی استان خود اشنا گردند ، علی محبوب به همراه گروه  خود که همگی از جزیره قشم بودند  در مدت کوتای  در سراسراستان  معروف گشته و مردم برای  اجرای برنامه در مراسم عروسی  عزیزانشان  به دعوت از این گروه  می پرداختند .

در موسیقی به سبک جزیرتی ، عود ساز محوری  می باشد و اکثرا نوازنده عود ، خود نیز خواننده  گروه نیز می باشد و  گروه به نام  خواننده شناخته  می شوند - گروه علی محبوب ، گروه  محمد منصور و.....       ، علی  محبوب  اکثر اشعار اهنگهایش  یا از خودش بودند ویا بر روی  شعر شاعران قشمی اهنگ می ساخت و به معرفی انان می پرداخت ،        نوازنده     چیره دست  عود  می باشد ، اهنگهای علی محبوب توسط  خوانندگان  زیادی در هرمزگان  باز خوانی شده  و می توان گفت  کارهای علی محبوب  بر روی  بخشی از موسیقی هرمزگانی تاثیر گذاشته است . علی محبوب بعد از انقلاب اکثر کارهایش در دبی  اجرا می کند   و در انجا هم  چهره شناخته شده می باشد .

رسیدم   اسکله بندر      ام دی     جونونش        به قصد  گردش  و تفریح    قدم امزد خیابونش 

این یکی از اهنگهای  اولین  کاست  ضبط شده از  علی محبوب بود   که  حدود ۳۵ پیش  اجرا کرده بود .

  موسیقی سبک طرب در بندر عباس

      حسین وفادار                         فاطمه رضایی                  زنده یاد  ارسلان عطایی

 در بندر عباس   این نوع موسیقی  هم زمان با شروع کار رادیو و تلویزیون  و دسترسی همگانی به ضبط صوت و رادیو   محبوبیت خاصی پیدا نمود .

صالح اتون  یکی از خوانندهاو نوازندگان عود در بندر بود که به تشکیل گروه موسیقی پرداخت ( گروه خلیج فارس ) و با اجرای برنامه در رادیو و تلویزیون خلیج فارس مرکز بندر عباس  ،  به عنوان  یکی از چهرهای شناخته شده  هنری استان معروف گشت همکاری فاطمه رضایی با صالح  اتون  به محبوبیت این گروه افزود  صالح اتون  هم اکنون ملای مسجد روستا  چمردن ( کشار ) می باشد  ،  محمد اتون ، اسکندر اتون از فرزندان صالح اتون و امید اتون نوه  صالح اتون  ، از نوازندگان  عود  می باشند که راه  پدر و پدر بزرگ  در زنده نگهداشتن فرهنگ این دیار ادامه می دهند . رودخونه مینو هوش زم زمن  دل مه شادن ازاد از غمن     وقتی مینو ارم ازاد اگردم   .........      از اهنگهای بیاد ماندنی صالح اتون می باشد .

ارسلان  عطایی

 معلمی زحمتکش ، یکی از پیش کسوتان  موسیقی محلی بندر عباس می باشد ، عطای یه مدت ۴ سال در  کلاسهای  انجمن  موسیقی ملی ایران به تحصیل در رشته سنتور  پرداخت  . باتشکیل  گروه پسران دریا ** به همراه حسن کریمی  و همکاری با رادیو و تلویزیون  استان ، عطای به خواننده  و هنرمند معروف استان تبدل گردید. استفاده عطایی از اشعار  و سبک نصرک  با عث گردید که شکل جدیدی از موسیقی محلی در بندر  بوجود بیاید که دارای بار انتقادی و اجتماعی  بود  به سبک نصرک .  ای وای ای وای بی ممد حیدری ......... از اهنگهای بیاد ماندی  ارسلان  عطایی می باشد  . گرامی باد  خاطره  عطایی  هنرمند بزرگ استان .

زنده یاد عطایی در یک مراسم عروسی             یکی از  نوازندگان عود  بندر لنگه          سلیمان   ایرانمنش از هنرمندان  بندر

   * استودیوی  زینلفون در دبی ، نقش زیادی در ضبط و بخش  کارهای هنرمندان هرمزگانی  داشته است بعد از انقلاب  که کار ضبط و تکثیر موسیقی در داخل کشور با محدودیت  روبرو  گردید  اکثر هنرمندان بندری بخصوص خوانندگان سبک  طرب  از طریق زینلفون به ضبط و پخش اثار خود پرداختند . 

- برای اشنای با موسیقی طرب  اینجا کلیک کنید

** اعضای گروه پسران دریا

 ۱-حسن کریمی

۲- ارسلان عطایی

۳-جعفر اوجدریائی هرمزی

۴- عباس ایرانمنش بحری

۵- محمد فاروق ادیبی

۶-ایوب عطایی

۷- محمد سرخانی زاده

                                 -----------------------------------------------------------

در پست بعدی به انواع دیگری از موسیقی  محلی هرمزگانی می پردازیم  و اشاره می کنیم به  سبک جفتی و دهل - موسیقی زار - لیوا - مولودی و موسیقی کار